Mając na uwadze muzułmański charakter Turcji czy północnej części Cypru, często nie spodziewamy się nawet, że moglibyśmy ubogacić naszą wiarę podczas wędrówki po tej ziemi. Tymczasem starożytny patriarchat Antiochii (dzisiejsza Turcja) i podlegające mu jurysdykcyjnie do V wieku biskupstwa Cypru stanowiły liczące się wśród pierwszych gmin chrześcijańskich centrum młodego Kościoła.

Chrześcijańska twierdza

Antiochia, której pierwszym biskupem był sam Piotr Apostoł, miała prawo wyświęcania metropolitów Cypru. Wśród zapamiętanych przez Tradycję świętych biskupów Cypru czasów poapostolskich można wymienić dla przykładu męczenników Arystofanesa i namaszczonego przez Pawła Apostoła Heraklidesa. Biskupią godność piastowali na Cyprze również: brat św. Barnaby – Arystobul, pochodzący z Kolosów uczeń św. Pawła – Epafras, Tychik i Tytus, a także wskrzeszony przez Jezusa Łazarz z Betanii.

Biskupi cypryjscy byli obecni na pierwszych soborach powszechnych, począwszy od soboru w Nicei w 325 r. Wyspę odwiedziła w 327 r. cesarzowa Helena, która przywiozła z Jerozolimy relikwie Krzyża św. i ufundowała kilka kościołów. W kolejnych wiekach Cypr stawał się twierdzą na Morzu Śródziemnym, broniąc się zarówno przed inwazją arabskich muzułmanów, jak i przed próbą przekształcenia go w państwo żydowskie.

Współczesna sytuacja, po podziale wyspy na południową, pod wpływami Grecji, oraz północną, zdominowaną przez ludność turecką, sprawia, że do wielu ważnych sanktuariów dostęp jest dziś utrudniony.

Salamina św. Barnaby

Mapę szlaków pielgrzymich w części północnej Cypru wyznaczają trzy postaci i trzy łaskami słynące monastery. Pierwszym i najważniejszym jest Salamina, z której pochodził św. Barnaba, współzałożyciel Kościoła na Cyprze. Pielgrzymi przybywają do grobu Apostoła, którego lokalizacja została wskazana dzięki wstawiennictwu samego świętego. W 488 r. arcybiskup Cypru Antemiusz miał widzenie, w którego trakcie Barnaba wskazał mu miejsce swojego pochówku. Było ono aż dotąd nieznane, gdyż kuzyn Barnaby – Jan Marek ukrył ukamienowane ciało Apostoła przed Żydami, którzy zamierzali je spalić. Egzemplarz odnalezionej na piersiach Barnaby wersji Ewangelii według św. Mateusza stał się materialnym dowodem na apostolskie korzenie cypryjskiego Kościoła, co przyczyniło się do uzyskania autonomii od patriarchatu antiocheńskiego. Nad grobem św. Barnaby wybudowano kaplicę, a w późniejszych wiekach wzniesiono dedykowany mu kościół.

Przylądek Karpaz

Drugim patronem wyspy jest św. Andrzej, który przebywał na Cyprze podczas swojej ostatniej podróży do Jerozolimy. W miejscu pobytu Apostoła miało wytrysnąć źródło, które nadal obdarza swymi wodami przybywających pielgrzymów. Mimo trudnej politycznie sytuacji w tej części Cypru w ostatnich dekadach greccy chrześcijanie nie przestali pobożnie wędrować do swojego patrona. Miejsce zasłynęło łaskami i cudami poświadczanymi przez pątników. Pierwszy powołany przez Jezusa do grona Dwunastu – Protokleros – nie tylko nosił greckie imię, ale faktycznie stał się misjonarzem dla świata greckiego. Przylądek Karpaz wraz z monastyrem św. Andrzeja, podobnie jak port w Salaminie, który przypomina o pierwszej podróży misyjnej św. Pawła i św. Barnaby na te tereny, zachwycają nie tylko naturalnym, dziewiczym wciąż pięknem. Zachwyca też wierność tradycji przechowywanej tu przez pokolenia.

Monastyr w Güzelyurt

Do tradycji apostolskiej na Cyprze dołącza kult św. Mamasa, męczennika z III wieku, którego jeden z Ojców Kapadockich – Bazyli wychwalał za odwagę w głoszeniu Dobrej Nowiny mimo prześladowań i tortur. Monastyr dedykowany świętemu znajduje się w Güzelyurt i słynie z wielu spektakularnych uzdrowień. Mimo świeckiego statusu monastyru, który został przekształcony w muzeum, nie zabrania się przybywającym tu pielgrzymom namaszczania świętym olejem, który znajduje się w zagłębieniu skały przy symbolicznym sarkofagu świętego.

Nazwa miejscowości: Güzelyurt, gdzie czczony jest św. Mamas, brzmi identycznie jak nazwa miejscowości w Kapadocji, z której pochodził inny wielki teolog i Ojciec Kościoła – Grzegorz z Nazjanzu. Obydwaj są synami ziemi kapadockiej. Grzegorz czczony jest za duchowy i intelektualny wkład w obrady pierwszego soboru i sformułowanie prawdy o Trójcy Świętej, a Mamas – za wierność i odwagę oraz zapał ewangeliczny mimo bardzo tragicznych doświadczeń życiowych. Urodził się w więzieniu i tam został osierocony. Mimo że wiedział, iż rodziców aresztowano za wyznawaną wiarę i sam był poddawany jeszcze w dzieciństwie okrutnym torturom, nigdy nie wyrzekł się wiary ani nie zaprzestał głoszenia Chrystusa innym.

Duchowego bogactwa północnego Cypru dopełniają maronici, chrześcijanie obrządku wschodniego, którzy jako jedyni nigdy nie oddzielili się od Kościoła rzymskiego żadną herezją. Podczas pobytu na wsi Kormakitis nadal możemy sprawować Eucharystię w jednej z tamtejszych pięknych świątyń.