Wpływem klimatu i pór roku na ludzkie zdrowie interesował się żyjący 2,5 tys. lat temu ojciec medycyny – Hipokrates. Dość nowym pojęciem jest natomiast określenie „meteoropata”, które oznacza osobę szczególnie wrażliwą na zmiany pogody. – Ocenia się, że co trzecia osoba reaguje zmianami samopoczucia na pogodę, a co druga, w klimacie występującym m.in. w Polsce – na bodźce meteorologiczne, które przysparzają istotnych problemów zdrowotnych – tłumaczy dr hab. n. med. Andrzej Tomasik z II Katedry i Oddziału Klinicznego Kardiologii Wydziału Nauk Medycznych w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Najsilniej oddziałującymi bodźcami meteorologicznymi są: temperatura powietrza i jej wahania, wilgotność i przemieszczanie się frontów powietrza, prędkość wiatru, gwałtowne zjawiska pogodowe, np. burze, a także zmiany ciśnienia atmosferycznego.

Pogorszenie samopoczucia związane z pogodą to nic innego jak wolniejsza zdolność organizmu do adaptacji do nowej sytuacji atmosferycznej. Taka reakcja jest wynikiem ogólnego stanu zdrowia, zwłaszcza istniejących lub przebytych chorób. Powszechność tego zjawiska sprawiła, że w prognozach meteorologicznych pojawia się często komunikat na temat biometu. Zapowiedź, że będzie on korzystny, niekorzystny lub obojętny, ma charakter ogólny. Reakcje organizmu na czynniki zewnętrzne są indywidualne i związane z kondycją i wiekiem. U osób bez schorzeń przewlekłych niekorzystne zjawiska pogodowe mogą wywołać przejściowe niegroźne, choć nieprzyjemne, dolegliwości. Dla przykładu – zmiana ciśnienia atmosferycznego może u meteoropaty spowodować ból głowy, a silny, porywisty wiatr – problemy ze snem. Przy niekorzystnym biomecie meteoropaci skarżą się również na problemy z koncentracją, wolniejszy czas reakcji, osłabienie; może wystąpić u nich również stan apatii lub przeciwnie – nadmierne pobudzenie. Obok doraźnie stosowanych środków zaradczych, takich jak filiżanka kawy czy chwila odpoczynku, meteoropatom można zalecić systematyczne dbanie o wzmacnianie kondycji. Służą temu przede wszystkim zwiększona aktywność fizyczna oraz dotlenianie organizmu, najlepiej przez wyjście w plener.

Inaczej wygląda sytuacja osób cierpiących m.in. na: nadciśnienie, choroby serca i układu krążenia, astmę, POChP, reumatyzm oraz choroby psychiczne, u których niekorzystne zjawiska meteorologiczne mogą wywołać zaostrzenie choroby.

Skrajne temperatury, a zwłaszcza upały, są niebezpieczne dla sercowców, pacjentów poradni pulmonologicznych i neurologicznych. – Musimy pamiętać, że upały również zwiększają ryzyko umieralności z powodu udaru cieplnego, chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób układu oddechowego czy ośrodkowego układu nerwowego – przestrzega dr Tomasik.

Zmienne warunki pogodowe mogą być niekorzystne dla astmatyków. Przykładowo – gorące, wilgotne powietrze może podrażniać drogi oddechowe i zaostrzyć objawy astmy oskrzelowej. Przenoszone przez wiatr zarodniki pleśni czy pyłki roślin mogą doprowadzić do zaostrzenia astmy i innych postaci alergii, takich jak katar całoroczny, sienny czy zapalenie spojówek. Osoby, dla których alergenami są pleśnie lub pyłki, powinny obserwować prognozy dla alergików, unikać ekspozycji na źródło uczulenia, ewentualnie zwiększyć dawkę przyjmowanych leków. Od dawna wiadomo również, że niektóre sytuacje pogodowe nasilają dolegliwości bólowe u osób cierpiących na choroby gośćcowe.

Nie można kwestionować wpływu aury na nasze samopoczucie, zwłaszcza osoby z chorobami przewlekłymi powinny się interesować zmianami pogody, bo nagła zmiana warunków atmosferycznych może im przysporzyć problemów zdrowotnych.