Reklama

Polityka

Konstytucja dla nauki

Reforma inna niż wszystkie

Mamy naprawdę wybitnie zdolne młode pokolenie. Nasze dzieci i wnuki zasługują na to, żeby je kształcić na naprawdę światowym poziomie

Niedziela Ogólnopolska 22/2018, str. 18-19

[ TEMATY ]

Gowin Jarosław

uczelnia

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Wicepremier Jarosław Gowin, minister nauki i szkolnictwa wyższego, jest przekonany o tym, że Konstytucja dla nauki to wielka szansa dla polskich uczelni wyższych

LIDIA DUDKIEWICZ: Spotykamy się w Częstochowie, na pielgrzymim szlaku, bo do Częstochowy zawsze się pielgrzymuje... Ale tym razem powód wizyty Pana Ministra jest związany z ważnym wydarzeniem dla miasta...

MIN. JAROSŁAW GOWIN: – Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie od 1 czerwca 2018 r. będzie uniwersytetem. Stosowny dokument został już przekazany władzom uczelni. Częstochowa staje się więc miastem uniwersyteckim. W ten sposób zostały zwieńczone wieloletnie starania lokalnych środowisk samorządowych i naukowych, a przede wszystkim akademickich. To wielki dzień nie tylko dla uczelni, ale też dla całego miasta.

L. D.: – Z pewnością duchowa stolica Polski zasługuje na uniwersytet.

– Duchowa stolica Polski jest także silnym ośrodkiem akademickim. Działają tu dwie prężnie rozwijające się uczelnie, zwłaszcza Akademia im. Jana Długosza ma dużo osiągnięć naukowych. Stąd moja decyzja o zmianie nazwy i nadaniu uczelni statusu uniwersytetu.

L. D.: – Częstochowski uniwersytet ma charakter przymiotnikowy. Co to znaczy?

– Różnica między klasycznym uniwersytetem a tzw. przymiotnikowym, w tym przypadku uniwersytetem humanistyczno-przyrodniczym, polega na liczbie uprawnień do nadawania habilitacji i doktoratów. Uniwersytety pełne, tzw. bezprzymiotnikowe, muszą mieć większą liczbę uprawnień.

L. D.: – 1 października 2018 r. wejdzie w życie Konstytucja dla nauki – nowa ustawa, która w znaczący sposób zmieni polski system szkolnictwa wyższego...

– Konstytucja dla nauki ma dwa równie ważne cele. Pierwszym z nich jest podniesienie poziomu czołowych polskich uczelni, aby mogły konkurować pod względem jakości kształcenia studentów i badań naukowych z najlepszymi uczelniami w Europie. To jest zadanie bardzo ważne dlatego, że co roku na studia za granicę wyjeżdża spora grupa najzdolniejszych maturzystów, co roku wyjeżdżają też wybitni studenci, a najlepsi młodzi naukowcy wybierają pracę i karierę w najlepszych ośrodkach akademickich poza Polską. A przecież oni wszyscy powinni tworzyć naszą elitę narodową. Dopuszczając do sytuacji, w której przez stosunkowo niski prestiż rodzimych uczelni nasza elita opuszcza ojczyznę, doprowadzamy do katastrofy narodowej. Trzeba to przerwać! Zrobić wszystko, co możliwe, żeby najzdolniejsi chcieli studiować bądź pracować naukowo w Polsce. Drugim celem reformy jest równomierne podnoszenie poziomu we wszystkich uczelniach, także tych średnich i mniejszych. Wynika to z programu naszego rządu i zasady zrównoważonego rozwoju.

L. D.: – Jednak na początku reforma wywoływała trochę obaw wśród uczelni mniejszych i średnich.

– Obecny jej kształt, będący efektem wielu konsultacji z ekspertami, przedstawicielami samych uczelni oraz rozmów wewnątrz koalicji rządowej, wszystkie te obawy ostatecznie rozwiewa.

L. D.: – Jak w tej reformie mieszczą się uczelnie katolickie?

– Uczelnie katolickie pełnią w Polsce szczególną misję. Te placówki nie tylko uczą, ale także formują w duchu wartości chrześcijańskich. Większość z nich kształci niewielką liczbę studentów, nie mają one charakteru masowego, natomiast kładą duży nacisk na wysoką jakość. W poprzednich latach zaniedbano w nich jednak obszar badań. W tej chwili, po moich rozmowach z przedstawicielami Rady Naukowej Konferencji Episkopatu Polski i po spotkaniu z władzami wszystkich uczelni katolickich, następuje wyraźna reorientacja. Polega ona na tym, że uczelnie katolickie dostrzegły dla siebie szansę – również w sensie finansowym – w podnoszeniu poziomu właśnie badań naukowych.

L. D.: – Na czym polega ta szansa?

– Do końca 2016 r. uczelnie były finansowane przede wszystkim ze względu na liczbę studentów. Im więcej studentów, tym więcej pieniędzy. Ale umasowienie kształcenia zaszkodziło jego jakości – w przypadku uczelni katolickich także jakości formacji duchowej. Dlatego zmieniliśmy zasady finansowania na sensowniejsze i sprawiedliwsze. Po pierwsze, liczy się już nie ogólna liczba studentów, lecz proporcje między liczbą studentów a liczbą pracowników naukowych – nie więcej niż 13 studentów na 1 pracownika naukowego. Wprowadziliśmy też drugie, dodatkowe kryterium – jakość badań naukowych mierzoną kategoriami przyznawanymi raz na cztery lata w oparciu o zobiektywizowane kryteria. I tu uczelnie katolickie wypadły bardzo dobrze.

L. D.: – A czy wydziały teologiczne mogą się czuć zagrożone? Jaka jest sytuacja Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie?

– Żaden uniwersytet ani żadna uczelnia publiczna w Polsce nie są i nie będą zagrożone. Przeciwnie – Konstytucja dla nauki stanowi szansę dla wszystkich. Przecież chodzi nie tylko o to, by przetrwać, ale też o to, aby się rozwijać. Teologia w Polsce prezentuje bardzo wysoki poziom, w tej dziedzinie jesteśmy w światowej czołówce. I to przełoży się na konkretne korzyści finansowe. Wielokrotnie spotykałem się z rektorami uczelni katolickich i myślę, że po początkowych obawach wszyscy traktują reformę jako szansę.

KS. MARIUSZ FRUKACZ: – Nostryfikowanie dyplomów, tytułów naukowych zdobytych na zagranicznych uczelniach wiąże się z dużymi kosztami. Dotyczy to zwłaszcza kapłanów wracających po rzymskich studiach do Polski. Poza tym na katolickich uczelniach licencjat jest stopniem poprzedzającym doktorat – na polskich uczelniach licencjat jest niezbędny do uzyskania magisterium. Czy Pan Minister myśli nad zmianami w tych kwestiach?

– Mam świadomość, że system kształcenia w uczelniach kościelnych – trzeba tu odróżnić uczelnie katolickie od kościelnych – jest odmienny. Licencjat w uczelniach kościelnych jest czymś bardzo zbliżonym do doktoratu. Ksiądz Redaktor ma rację, że konieczność nostryfikowania w Polsce dyplomów doktorskich uzyskiwanych w innych krajach, przynajmniej tych należących do UE, powinna odejść w przeszłość. Na ten temat prowadzę rozmowy z przedstawicielami Episkopatu. Przyglądamy się zapisom wynikającym z konkordatu.

KATARZYNA WOYNAROWSKA: – Konstytucja dla nauki ma zwiększyć autonomię uczelni wyższych. Na czym ma to polegać?

– Konstytucja dla nauki zdecydowanie zwiększa autonomię. Proszę zwrócić uwagę, że ta jedna ustawa zastępuje cztery obowiązujące do tej pory. Liczbę przepisów zmniejszamy prawie dwukrotnie, zawężamy zakres ustawy, a wiele regulacji pozostawiamy do rozstrzygnięcia samym uczelniom. To uczelnie będą rozstrzygały, w jaki sposób chcą się rozwijać. Dużo większa będzie też autonomia, jeżeli chodzi o wykorzystanie funduszy pochodzących z budżetu. Dotychczas ministerstwo przyznawało uczelniom dotacje, czyli pieniądze przeznaczone na ściśle określony cel. Teraz uczelnia będzie dostawała subwencje, czyli sama zdecyduje, na co te fundusze wydać.

K. W.: – Swego czasu powiedział Pan Minister, że nowa ustawa czyni z rektora lidera, wodza... Uczelnia potrzebuje takiego mocnego przywódcy?

– Czy Kościół nie potrzebuje przywódcy? Czy państwo nie potrzebuje przywódcy? Przywódców z autorytetem, mądrością, odwagą i wizją potrzebują też uczelnie. Tymczasem obecnie rektorzy w bardzo wielu sprawach mają związane ręce – i dlatego uczelnie są, delikatnie mówiąc, nie najlepiej zarządzane. Uważam, że trzeba się trzymać starej katolickiej zasady: im więcej wolności, tym więcej odpowiedzialności. Więcej wolności dla uczelni oznacza, że dużo więcej będzie zależało od władz uczelni. I dlatego tym władzom, przede wszystkim rektorom, trzeba dać prawo do praktycznego wywiązywania się ze swej odpowiedzialności, czyli do podejmowania decyzji.

K. W.: – Konstytucja dla nauki powołuje rady uczelni. Zakres ich kompetencji budzi niepokój środowisk akademickich...

– Skoro chcemy zwiększyć kompetencje rektora, to jednocześnie trzeba staranniej monitorować jego działania; analizować, czy jego decyzje idą we właściwą stronę. W tym celu ustawa chce powołać tzw. radę uczelni. Wybierana jest w 100 proc. przez wspólnotę akademicką. Jednego przedstawiciela wybierają studenci, wszystkich pozostałych – senat. Ustawa narzuca tylko jedno – ponad połowę członków rady muszą stanowić osoby spoza uczelni. Bo uczelnie nie mogą się zamykać w wieży z kości słoniowej. Dla dobra wspólnego powinny współdziałać ze społecznym otoczeniem. O tym, kto będzie wchodził w skład rady, zdecydują senaty poszczególnych uczelni. To mogą być wybitni wychowankowie, wielkie autorytety moralne czy duchowe.

L. D.: – A jaki wpływ ma mieć rada uczelni na sposób wyboru rektora?

– Do kompetencji rady będzie należało wskazanie kandydatów na rektora. Bo skoro rektorzy będą mieli większe uprawnienia, to muszą być też wybierani w sposób bardziej staranny. Rektor zawsze powinien być naukowcem, bo uczelnie mają swą niepowtarzalną misję, ale musi też mieć umiejętności zarządzania skomplikowanym organizmem, którym jest uczelnia. Dlatego też rada będzie typowała kandydatów, wyboru natomiast, na dotychczasowych zasadach, będzie dokonywała wspólnota akademicka.

K. W.: – Zgodnie z nową ustawą łatwiejsza ma być droga naukowej kariery dla młodych zdolnych ludzi. To część nowej strategii, która ma doprowadzić do zatrzymania najzdolniejszych w kraju?

– W Polsce samodzielność naukową, czyli habilitację, uzyskuje się średnio w wieku 46 lat, natomiast w Europie samodzielność naukową uzyskuje się już po doktoracie, czyli w wieku 30-33 lat. Tam nie ma habilitacji – albo nigdy nie było, albo też dawno została zniesiona. Kiedyś habilitacja była gwarancją wysokiej jakości polskiej nauki, teraz jednak stanowi, niestety, balast utrudniający młodym, wybitnie zdolnym naukowcom prowadzenie samodzielnych badań. Od dawna młodsze pokolenia badaczy skarżą się, że nasze uczelnie są skostniałe, żeby nie powiedzieć – trochę feudalne... Po rozważeniu wszystkich „za” i „przeciw” zdecydowaliśmy jednak, by pozostawić habilitację – bo polskie środowiska akademickie są do niej bardzo przywiązane – ale równocześnie doktorzy będą traktowani już jako samodzielni pracownicy naukowi. Będą mogli prowadzić własne badania, kierować zespołami badawczymi. Jedyna rzecz, która będzie ich różnić od profesorów, to niemożność promowania następnych doktorów.

L. D.: – Czyli możemy się cieszyć z Konstytucji dla nauki...

– Zawsze podkreślam jedną rzecz – nasz rząd kieruje się zasadą zrównoważonego rozwoju, a nie zrównoważonej stagnacji. Mamy naprawdę wybitnie zdolne młode pokolenie. Nasze dzieci i wnuki zasługują na to, żeby je kształcić na naprawdę światowym poziomie. Żeby dać im szansę rozwoju, realizacji ich ambitnych planów i marzeń. A dzięki ich talentom, pasji i zaangażowaniu zbudujemy silniejszą Polskę – dla nas wszystkich.

2018-05-30 09:51

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Obserwator

UCZELNIE

Nie ma zgody na cenzurę

Nie ma wątpliwości, że zmiana prawa dotyczącego działalności wyższych uczelni– zapowiedziana przez wicepremiera Jarosława Gowina – ma bezpośredni związek z przypadkiem prof. Ewy Budzyńskiej, socjolog z Uniwersytetu Śląskiego, która bez powodu została pociągnięta do odpowiedzialności dyscyplinarnej. I pośredni związek z wieloma innymi przypadkami ograniczeń wolności akademickiej, np. tych zebranych w niedawnym raporcie Instytutu na rzecz Kultury Prawnej „Ordo Iuris”.

– Uczelnie muszą być miejscem, gdzie swobodnie ścierają się poglądy. Tymczasem nasila się ideologiczna cenzura – powiedział Gowin, szef resortu nauki i szkolnictwa wyższego, gdy ogłaszał założenia projektu nowelizacji Konstytucji dla Nauki. Ma ona lepiej niż dotychczas gwarantować wolność wyrażania poglądów na uczelniach.

Projekt zakłada m.in. utworzenie komisji ds. wolności w systemie nauki i szkolnictwa wyższego. Na rektorach spocznie obowiązek zapewnienia ochrony wolności na uczelniach. W przepisach pojawi się zapis, że podstawą systemu nauki i szkolnictwa wyższego jest wolność wyrażania poglądów. Dotychczas wymienione były tylko: wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni.

Ministrowi Gowinowi (choć nam raczej nie) obojętne jest, kogo próby ograniczania wolności dotyczą – czy tych, którzy się interesują filozofią marksistowską i może są jej zwolennikami, czy tych, którzy kierują się nauczaniem moralnym

Kościoła. Odniósł się w ten sposób do sprawy prof. Budzyńskiej, która gdy prowadziła zajęcia na temat rodziny, przedstawiła poglądy związane z jej tradycyjnym modelem, a którą oskarżono o wypowiedzi homofobiczne i antysemickie. Teraz, jak zapowiedział Gowin, rozpoczną się środowiskowe konsultacje założeń tego projektu. >>n

WŁOCHY

Zmiany w „Ojcze nasz”

Już jako dzieci uczymy się Modlitwy Pańskiej i jesteśmy bardzo przyzwyczajeni do jej obecnej wersji. Zmiana w jej treści jest jednak nieuchronna. W nowym wydaniu Mszału rzymskiego w języku włoskim, zapowiadanym na kwiecień br., zmieniono słowa modlitwy Ojcze nasz. Fragment: „nie wódź nas na pokuszenie” zastąpiono tłumaczeniem: „nie opuszczaj nas w pokusach”. Sprawę tłumaczenia modlitwy omawiano kilka lat temu. Głos zabrał papież Franciszek. – To człowiek upada, a nie Bóg wrzuca nas w pokusy, aby potem zobaczyć, jak upadliśmy. Dobry ojciec tak nie robi, pomaga się podnieść. Tym, który wodzi nas na pokuszenie, jest szatan, to jego robota – podkreślił. Sens prośby z modlitwy jest taki: kiedy szatan wodzi mnie na pokuszenie, proszę Cię, Ojcze, podaj mi rękę. Nowa wersja modlitwy Ojcze nasz we włoskich kościołach zacznie obowiązywać od I niedzieli Adwentu br., a więc od końca listopada (czy i kiedy w Polsce, nie wiadomo). Wcześniej będą dostępne broszury pomagające wiernym w przyjęciu nowej wersji tłumaczenia.

w.d.

PIERWSZE ZDJĘCIE

W końcu wolna

Pakistańska chrześcijanka Asia Bibi, która spędziła 8 lat w celi śmierci po skazaniu za rzekome bluźnierstwo, po raz pierwszy ujawniła swoje zdjęcie jako migrantka w Kanadzie.

Widnieje na nim z dziennikarką i działaczką na rzecz praw człowieka Anne-Isabelle Tollet, która w 2010 r. poinformowała o jej losie. W najbliższym czasie ma się ukazać autobiografia Asi Bibi, napisana wspólnie z Anne-Isabelle Tollet, pt. W końcu wolna.

j.k.

NIEMCY

Dokąd drogą synodalną

Pierwsze z czterech Zgromadzenie Drogi Synodalnej – procesu dialogu na temat reform i przyszłości Kościoła katolickiego w Niemczech – które odbyło się we Frankfurcie n. Menem, nie przyniosło rozstrzygnięć, bo nie mogło. Przygotowano cztery dokumenty robocze, dotyczące władzy kościelnej i jej podziału, moralności seksualnej, formy życia kapłańskiego oraz roli kobiet w służbie i urzędach Kościoła. Ożywioną dyskusję wywołała sprawa bezżeństwa księży. – Dopuszczenie do święceń żonatych nie jest równoznaczne ze zniesieniem celibatu. Jestem za obydwiema formami, także za świadomym opowiedzeniem się za celibatem – argumentował biskup Osnabrücku Franz-Josef Bode. Biskup pomocniczy Kolonii Dominik Schwaderlapp zapewnił, że chętnie żyje w celibacie, „z jego wszystkimi wzlotami i upadkami”. Gorącą dyskusję wywołała rola kobiet. Claudia Lücking-Michel z Centralnego Komitetu Katolików Niemieckich zaznaczyła, że w debacie o kobietach nie chodzi tylko o ich rolę w Kościele, ale także o przyszłość. – Kobiety odchodzą, dużo czasu nam już nie zostało – ostrzegła. Zgromadzenie ostro skrytykował metropolita koloński abp Rainer Maria Woelki. Jak powiedział, został podany w wątpliwość hierarchiczny porządek kościelny. – Nie jesteśmy teraz, dwa tysiące lat później, tymi, którzy ponownie wprowadzają w życie lub wymyślają Kościół, ale mamy długą tradycję – powiedział.

w.d.

HISZPANIA

Pierwsza inicjatywa

Konferencja Episkopatu wyraziła obawy w związku z zapowiadaną przez rząd Pedra Sáncheza legalizacją eutanazji. Rzecznik Episkopatu bp Luis Argüello oświadczył, że państwo powinno bronić życia obywateli od początku do jego naturalnego końca, a cierpiących i nieuleczalnie chorych objąć opieką paliatywną.

Rząd Sáncheza, stworzony przez koalicję socjalistów (PSOE) i radykalnie lewicowego bloku Unidas Podemos (UP), przekazał do Kongresu Deputowanych – niższej izby parlamentu – projekt ustawy legalizującej eutanazję. Miałaby być finansowana przez państwo, przeprowadzana w publicznych i prywatnych placówkach służby zdrowia i dotyczyć osób przewlekle i nieuleczalnie chorych, których „cierpienia nie można uśmierzyć”. Z zamieszczonych w prasie badań wynika, że w przypadku uchwalenia projektu co trzeci hiszpański lekarz odmówiłby dokonania eutanazji z powodu klauzuli sumienia.

w.d.

RATOWANIE ŻYDÓW

Czas na prawdę

Stolica Apostolska i Pius XII uratowali więcej Żydów niż wszyscy pozostali przywódcy religijni i polityczni razem wzięci. To wniosek z dociekań fundacji „Pave the Way”, przedstawionych przez jej szefa Gary’ego Kruppa w siedzibie ONZ w Nowym Jorku podczas konferencji nt. roli Kościoła w pomocy Żydom w czasie II wojny światowej. Ustalenia pozwalają na oczyszczanie wizerunku Piusa XII z czarnej legendy „papieża Hitlera”, milczącego w obliczu rzezi Żydów. Fundacja udostępniła on-line ponad 76 tys. stron dokumentów i wywiady z naocznymi świadkami. Michael Hesemann, niemiecki historyk, autor książki Pius XII wobec Hitlera, zaznaczył, że gdy w marcu watykańskie archiwa z czasów pontyfikatu Piusa XII zostaną w końcu otwarte, nie będzie już wymówki: świat musi uznać, co Pius XII zrobił dla uratowania tak wielu Żydów. Ukrywał tysiące Żydów w samym Rzymie i uzyskiwał dla nich tyle wiz, ile rządy państw świata były skłonne przyznać. Nie protestował otwarcie przeciwko zagładzie, by nie wzbudzać podejrzeń – przyznał Hesemann – jednak dzięki interwencjom dyplomatycznym uratował ok. 947 tys. Żydów.

j.k.

WATYKAN

Oczami dzieci

Prostym językiem Franciszek zwraca się do najmłodszych w książeczce Dzieci są nadzieją (I bambini sono speranza). Słowa brzmią jak „szeptane” podpowiedzi, jak rady dziadka skierowane do wnuków. Użyty jest najlepiej przemawiający do dzieci język kolorowych i żywych obrazów. Z delikatnością i dyskrecją Franciszek towarzyszy dzieciom w różnych chwilach życia, sugerując okazje do refleksji. W kłopotach i smutku radzi: „Jezus rozumie twoje problemy. Módl się w ciszy i pozwól, aby słowa zrodziły się z łez”. Innym razem zaleca: „Bądź szczęśliwy, gdy jesteś z innymi” lub: „Graj z innymi, jakbyście byli jedną drużyną, i szukaj dobra wszystkich”. Rozmawia z dziećmi o tolerancji, dzieleniu się z innymi, pokoju i wielkoduszności.

j.k.

BLISKI WSCHÓD

Pokój wg Trumpa

Na przedstawionym przez prezydenta USA Donalda Trumpa planie pokojowym dla Bliskiego Wschodu powszechnie nie pozostawia się suchej nitki. „Nie przyniesie rozwiązania, a doprowadzi do jeszcze większego napięcia” – oceniło Zgromadzenie Ordynariuszy Katolickich Ziemi Świętej (AOCTS), skupiające biskupów sześciu obrządków. Zdaniem biskupów, plan popiera tylko postulaty Izraela, a nie uwzględnia żądań Palestyńczyków. Mógłby się powieść tylko na zasadzie równych praw i za zgodą obu narodów. Plan wzywa do utworzenia państwa palestyńskiego ??ze stolicą we wschodniej Jerozolimie. Jerozolima ma jednak pozostać „niepodzielną” stolicą Izraela. Terytorium pod kontrolą Palestyńczyków ma się podwoić, ale nowe tereny znajdują się głównie w miejscach pustynnych, a Izrael uzyskałby suwerenność nad żydowskimi osiedlami na Zachodnim Brzegu Jordanu. W planie przewidziano plan ożywienia gospodarczego o wartości 50 mld dolarów dla Palestyńczyków, Jordanii i Egiptu. Palestyńczycy już odrzucili ten plan. Dolinę i Zachodni Brzeg Jordanu traktują jako serce swojego przyszłego niepodległego państwa. – Wypowiadamy tysiąckrotne „nie” dla tego „porozumienia stulecia” – powiedział dziennikarzom prezydent Autonomii Palestyńskiej Mahmud Abbas. W kilku miejscach w Strefie Gazy po ogłoszeniu planu wybuchły protesty. Palono opony oraz wizerunki prezydenta USA Donalda Trumpa i premiera Izraela Beniamina Netanjahu.

w.d.

DEMOGRAFIA

Robi się pusto

Liczba ludności Polski pod koniec 2019 r. wyniosła 38,4 mln, czyli o 28 tys. mniej niż rok wcześniej – wynika ze wstępnych szacunków GUS. Zanotowano ujemny przyrost naturalny – liczba urodzeń była o 35 tys. niższa od liczby zgonów. Jak ostrzega GUS, od 30 lat niska liczba urodzeń nie zapewnia prostej zastępowalności pokoleń. Dzietność wynosi ok. 1,4, co oznacza, że na 100 kobiet w wieku rozrodczym przypada 140 urodzonych dzieci. Wielkość tego współczynnika, korzystna dla stabilnego rozwoju demograficznego, to 2,10-2,15. GUS zaznacza, że sytuacja ludnościowa Polski pozostanie trudna: nie można oczekiwać znaczących zmian gwarantujących stabilny rozwój demograficzny.

Niski poziom dzietności, występujący od ponad ćwierćwiecza, będzie miał negatywny wpływ także na przyszłą liczbę urodzeń, ze względu na zmniejszającą się liczbę kobiet w wieku rozrodczym. Zjawisko to było/jest dodatkowo potęgowane wysoką skalą emigracji Polaków za granicę.

w.d.

WOJNA W SYRII

Nie ma zawieszenia

Umowy sobie, a życie sobie. Syryjska armia przejęła kontrolę nad Ma’arrat an-Numan, strategicznie położonym, drugim pod względem wielkości miastem w prowincji Idlib, ostatnią enklawą rebeliantów walczących przeciwko władzy Baszara al-Asada. W usytuowanym przy autostradzie prowadzącej z Aleppo do Damaszku mieście jeszcze niedawno mieszkało ok. 150 tys. osób. Mieszkańcy uciekli przed trwającą od kilku tygodni ofensywą sił rządowych, wspieranych przez wojska rosyjskie. Według Biura Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA), sytuacja w prowincji znacznie się pogorszyła po eskalacji walk, które się toczą mimo obowiązującego od 12 stycznia br. zawieszenia broni, uzgodnionego między wspierającą syryjskie siły Rosją a popierającą rebeliantów Turcją. Od grudnia ub.r., gdy armia syryjska wznowiła ofensywę, domy musiało opuścić nawet ponad 400 tys. cywilów.

w.d.

BELGIA

Tydzień na rząd

Bezrządy w tym kraju to nic nowego, ale kiedyś muszą się skończyć. Z takiego założenia wyszedł król Belgów Filip I i wyznaczonym przez siebie wcześniej mediatorom dał dodatkowy – możliwe, że ostatni – tydzień na stworzenie koalicji politycznej, która umożliwi wyłonienie nowego rządu federalnego Belgii. Jeśli to się nie uda, kraj mogą czekać nowe wybory. Od ostatnich minęło prawie 250 dni (rekord – 535 dni bez rządu – został pobity 9 lat temu). Podział administracyjno-językowy Belgii praktycznie uniemożliwia wyłonienie zdecydowanego zwycięzcy w wyborach. O ile we flamandzkojęzycznej Flandrii dużą popularnością cieszą się partie prawicowe, o tyle we francuskojęzycznej Walonii silni są socjaliści.

j.k.

SĄDOWNICTWO

Temat dla „Kasty”

Mamy temat dla programu „Kasta” w TVP Info, pokazującego patologie wymiaru sprawiedliwości i bijącego rekordy oglądalności w polskich telewizjach informacyjnych. Każdy odcinek gromadzi przed telewizorami ponad milion widzów. Oto prokuratura skierowała do Sądu Rejonowego w Tarnowie akt oskarżenia przeciwko sędziemu Sądu Okręgowego w Warszawie Andrzejowi S. Miał on znieważyć policjantów oraz groził śmiercią swojej teściowej.

Zaczęło się od tego, że Andrzej S. odmówił oddania matce syna, mimo iż minął ustalony czas opieki nad dzieckiem. Kobieta wezwała policję, a gdy ta przyjechała, S. zaczął znieważać funkcjonariuszy, twierdząc, że jest sędzią i znacznie ich przewyższa intelektualnie. Wcześniej sędzia wdarł się do mieszkania teściowej, w którym przebywał jego syn, i nie chciał wyjść, groził teściowej, że pozbawi ją życia. Za znieważenie funkcjonariuszy grozi do roku więzienia, a za naruszenie miru domowego i groźby – kara pozbawienia wolności do dwóch lat. Postawienie zarzutów i skierowanie do sądu aktu oskarżenia przeciwko sędziemu było możliwe po tym, jak Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego zmieniła uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Krakowie, który bronił kolegi i odmawiał zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

w.d.

JĘZYK GIĘTKI

Co pomyśli głowa

Skoro urzędy są dla ludzi, a nie odwrotnie, powinny mówić ludzkim głosem. I coraz częściej mówią. Sześć kolejnych instytucji przyjęło Deklarację Prostego Języka. Deklarują promowanie prostego języka i dążenie do doskonalenia umiejętności stosowania go w kontaktach z obywatelami oraz uwrażliwienie pracowników na potrzeby ludzi bez względu na wiek czy poziom wykształcenia. – Jasny i precyzyjny przekaz to ułatwienie zrozumienia i większy komfort wzajemnych kontaktów – twierdzi Małgorzata Jarosińska-Jedynak, szefowa resortu funduszy i polityki regionalnej, który stał się liderem propagowania prostego języka w urzędach. Deklarację podpisało już 35 instytucji. Które? – sami państwo odczują, coś w nich załatwiając.

j.k.

RYNEK PRACY

Zawody przyszłości

Nie są to zawody, dzięki którym zrobi się światową karierę, jednak najpewniej dadzą stabilne, nieźle płatne zatrudnienie. Oto 24 zawody, które będą szczególnie poszukiwane na krajowym rynku: automatyk, elektromechanik, elektronik, elektryk, kierowca mechanik, operator urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych oraz do robót ziemnych i drogowych, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym i technicy: energetyk, mechanik, mechatronik i programista. Prognoza opublikowana w formie obwieszczenia w Monitorze Polskim zawiera też wykazy wojewódzkie.

j.k.

Brexit i inne ...exity

Brexit nie dokonał się bez przyczyny. Brytyjczycy mieli dość Unii, w efekcie fundującej im tysiące imigrantów rocznie i zapaść służb publicznych. Ponadto – jurysdykcję Trybunału Sprawiedliwości UE, Komisji Europejskiej, poszerzających swoje uprawnienia, na które nikt się nie umawiał, a w efekcie ingerencję w brytyjskie sprawy, styl życia i tradycje. O tym nie pamiętamy, zagłuszeni propagandą i emocjami samego brexitu. Dziś wydaje się już nieważne, że problem leży po stronie Unii. Ważne są nie przyczyny, lecz skutki.

Brexit to porażka rządzących Unią lewicowo-liberalnych ekip; powinien oznaczać wotum nieufności dla nich. Doprowadzili do ogromnego osłabienia Unii, powinni honorowo odejść i już o niczym nie decydować. Tymczasem mają się dobrze, pozamieniali się miejscami i ronią krokodyle łzy. Jeden z roniących – Donald Tusk „za karę” dostał tłustą posadę szefa współrządzącej Unią frakcji.

Europoseł Marek Belka lubi mówić i bywa szczery. W czasie spotkania w Brukseli stwierdził, że skoro nie da się przebić PiS w polityce socjalnej, w wyborach prezydenckich trzeba zastosować metodę straszenia. Kandydaci opozycji powinni podkreślać, że stawką w wyborach jest polexit, czyli być albo nie być Polski w UE. Uderz w stół, a ... Odezwała się Małgorzata Kidawa-Błońska, kandydatka PO-KO. Napisała: „Czytam, co mógłby nam zgotować niedługo Andrzej Duda. Dopilnuję, żeby to się nie wydarzyło. Brexit”. „Dopilnuję” – megalomanka!

Możemy się śmiać z uchwalonych w UE głupot, że ślimak to ryba, a marchewka to owoc, z instrukcji obsługi kalosza i drabiny. Z tego, że brukselska menażeria z dokumentami jedzie do Strasburga, co kosztuje 150 mln euro rocznie. Z tego zresztą sami się śmieją, nazywając Unię największym wędrownym cyrkiem świata. Ale żeby wychodzić z Unii? Tego nie chcą ani opinia publiczna, ani politycy prawicy, poza nadrealistami z Konfederacji. Chcemy Unii, choć rzeczywiście innej: takiej, która nie zmusza do brexitu, polexitu i innych ...exitów.

Wojciech Dudkiewicz

CZYTAJ DALEJ

Nie żyje Ennio Morricone

2020-07-06 09:22

[ TEMATY ]

muzyka

zmarły

kompozytor

PAP

W wieku 91 lat zmarł słynny kompozytor Ennio Morricone.

Przeczytaj także: Maestro dla Ojca Świętego - wywiad WŁODZIMIERZA RĘDZIOCHA DLA TYGODNIKA "NIEDZIELA"

Dziś, nad ranem zmarł w wieku 91 lat maestro Ennio Morricone. Przebywał w rzymskiej klinice uniwersyteckiej Campus Biomedico, do której przewieziono go kilka dni temu – upadając złamał kość udową. Zdobywca Oscara Morricone, to jeden z najsłynniejszych muzyków i kompozytorów, autor najpiękniejszych ścieżek dźwiękowych do tak znanych arcydzieł kina włoskiego i światowego jak „Za garść dolarów”, „Mission”, „Dawno temu w Ameryce”, „Nowe kino Paradiso”.

Pogrzeb Ennio Morricone odbędzie się w formie czysto prywatnej. Jak poinformował jego przyjaciel i adwokat Giorgio Assumma, mistrz „zachował do końca pełną jasność umysłu i wielką godność. Pozdrowił swoją ukochaną żonę Marię, która towarzyszyła mu z oddaniem w każdej chwili jego życia prywatnego oraz zawodowego i była mu bliska do ostatniej chwili, podziękował swoim dzieciom i wnukom za troskę i miłość, jaką mu dali”.

Ennio Morricone był rzymianinem, urodził się w stolicy Włoch 10 listopada w 1928 r. W 1954 r. ukończył konserwatorium pod kierunkiem znanego włoskiego kompozytora Goffreda Petrassiego. W 1960 r. zaczął komponować muzykę do filmów – stał się sławny dzięki muzyce do spaghetti westernów Sergia Leone. Ścieżka dźwiękowa z filmu „Dobry, zły i brzydki” to jeden z najbardziej znanych utworów muzycznych w historii kina. Sukcesy te sprawiły, że Morricone zyskał światową sławę i rozpoczął owocną współpracę z zagranicznymi reżyserami. W sumie skomponował muzykę do ponad 400 filmów.

Imponująca jest lista nagród i wyróżnień przyznanych włoskiemu kompozytorowi: 2 Złote Globy (nagroda filmowa przyznawana corocznie przez Hollywoodzkie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej), nagroda Grammy (przyznawana przez amerykańską Narodową Akademię Sztuki i Techniki Rejestracji), nagroda Europejskiej Akademii Filmowej, 5 nominacji do Oscara i Oscar Specjalny (nagroda honorowa), 9 nagród David di Donatello; kompozytor ma na swoim koncie 27 złotych płyt i 7 platynowych.

Morricone bywał w Polsce: 30 sierpnia 2009 r. wziął udział w Festiwalu Solidarności w Stoczni Gdańskiej, a 29 września 2012 r. w hali Targów Kielce otrzymał z rąk abp. Gianfranco Ravasiego medal Per Artem Ad Deum (Przez sztukę do Boga), przyznawany przez Papieską Radę ds. Kultury – wykonano wtedy nową wersję jego utworu „Tra cielo e terra” (Między niebem a ziemią).

Spotkałem się z maestro Morricone w 2015 r., z okazji wykonania skomponowanej przez niego pierwszej w jego karierze Mszy, którą zadedykował papieżowi Franciszkowi. Powstała ona z okazji 200. rocznicy przywrócenia Towarzystwa Jezusowego po kasacie, stąd jej pełny tytuł po łacinie brzmi: „Missa Papae Francisci. Anno duecentesimo a Societate Restituta”. Moją rozmowę z Maestrem zacząłem od pytania o genezę tego wyjątkowego dzieła. Oto wywiad opublikowany w „Niedzieli” (nr 29, 2015):

Przeczytaj także: Maestro dla Ojca Świętego - wywiad WŁODZIMIERZA RĘDZIOCHA DLA TYGODNIKA "NIEDZIELA"
CZYTAJ DALEJ

Uratowali dla przyszłych pokoleń

2020-07-06 23:10

Łukasz Michalak

Tkaniny zdobiące ściany kapitularza Krakowskiej Kapituły Katedralnej odzyskały pierwotne piękno! Realizatorem projektu UPJPII. 6 VII 2020

6 lipca 20202 r.  - ten dzień trzeba zapamiętać! Nastąpił finalny odbiór trwających trzy lata prac konserwatorskich, których zadaniem było uratowanie przed całkowitą degradacją obić ściennych reprezentacyjnego pomieszczenia w katedrze na Wawelu.

Próby ratowania zabytkowych tkanin przez lata nie przynosiły większego efektu. Dopiero otwarty trzy lata temu projekt dał szansę zachowania obiektu. Dzięki finansom Unii Europejskiej, wkładowi Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, który stał się jego beneficjentem oraz pomocy Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa dziś można mówić o wielkim sukcesie!

Nad realizacją projektu czuwała dr Natalia Krupa z Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego UPJPII, pracę specjalistów z Krakowa, Warszawy, Wrocławia organizowała Sabina Szkodlarska, nadzorem konserwatorskim zamierzenie ze strony UPJPII objęła Anna Drzewiecka.

Już na pierwszym etapie prac – badań od strony historycznej spotkano się z wielkim zaskoczeniem. Obicia ścian okazały się historycznie starsze niż uprzednio przypuszczano. Datowano je bliżej XVIII wieku, a pochodzenia upatrywano na Bliskim Wschodzie. Zespół Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej podjął się zrekonstruowania historii pomieszczenia i tkanin. Kompozycja wzorów, naleciałości stylowe, naśladownictwo układów kompozycyjnych pochodzących z okresu renesansu z II poł. XVI wieku pozwoliły określić wiek tkanin na początek XVII stulecia. Prace badawcze ukazały też, że jest to dzieło włoskie, weneckie. Trudno jednak je z jakimikolwiek porównać, takie same nie są znane!

- To, że pochodzą z takiego źródła nałożyło na konserwatorki tkanin jeszcze większe zobowiązanie – mówi ks. prof. dr hab. Jacek Urban, dziekan Krakowskiej Kapituły Katedralnej – dzięki melanżowi zainteresowanych tym pomieszczeniem stron (UE, UPJPII, SKOZK) udało się ten cały proces przeprowadzić… To pomieszczenie jest używane zgodnie z jego założeniem najwyżej kilkanaście razy w roku. Tu spotyka się kapituła, udostępniane jest w celach badawczych studentom polskim i zagranicznym, ks. proboszcz spotyka się tu z pracownikami katedry. Na co dzień bywają tu jedynie pracownicy Archiwum…

Od dłuższego czasu miejsce jedwabnych, zdobnych, zabytkowych obić zastępował współczesny len. Trzy lata pracy to także przeanalizowanie remontów kapitularza na przestrzeni lat czemu służyła także istniejąca dokumentacja fotograficzna, świadcząca, podobnie jak analiza ścian pod tkaninami, o wielu remontach, przebudowaniach, choćby zmianach ogrzewania, które nie służyły tkaninom obiciowym.

- Ukazały nam się prace konserwatorskie niestety o różnym stopniu profesjonalizmu, wtedy dopiero mogliśmy zaobserwować stopień zniszczeń faktyczny. Pod odjęciu dawnych napraw, cerowań, przeszyć okazało się, że obiekt jest w 80% stopniach zniszczony, z ubytkami całkowitymi, ze zniszczonymi osłonami, z wykruszonymi fragmentami wątków. Musieliśmy podjąć decyzję jak ten program naprawczy poprowadzić, by tkaniny mogły wrócić na ściany. Zadecydowaliśmy później, by przy instalowaniu tych tkanin były one od siebie niezależne, jako układane panele, a każdy wykonany na osobnym krośnie. Tym samym pozyskaliśmy efekt na kształt ekspozycji muzealnej. To daje też możliwość zareagowania w każdej chwili, gdyby z czasem cokolwiek mogło się przydarzyć jakiemuś fragmentowi obić - mówi dr Natalia Krupa, kierownik projektu.

Konserwatorki intensywnie pracowały dwa lata.

- Taki fragmencik, ot 10 centymetrów – pokazuje Sabina Szkodlarska – to parę dni pracy, niezwykle precyzyjnej. Podziwiam cierpliwość, wytrwałość konserwatorek. Większość odbywała się w Pracowni Konserwacji Tkanin Zabytkowych UPJPII, pozostałe panie pracowały w swoich pracowniach. One pracowali nad jedną sprawą w wielu miejscach. Podziwiam.

W pracowni UPJPII przeprowadzane były badania techniki wykonania i technologii.

- W pracowni na UPJPII dysponujemy bardzo nowoczesnym sprzętem – mówi dr Natalia Krupa - m.in. zautomatyzowanym mikroskopem cyfrowym z oprogramowaniem 3D, co bardzo dokładnie pozwoliło zdiagnozować stan zachowania tkanin, a przy usuwaniu każdej z warstw aparat cyfrowy na sliderze nad stanowiskiem pracy konserwatorów pozwalał na rejestrowanie wszystkich elementów prac w czasie.

- Mimo tak ogromnych zniszczeń chcieliśmy by była to jednak konserwacja a nie retusz estetyczny. Jestem pełna podziwu dla pań, które się tym zajmowały, bo to ogromna praca…a efekt jest fantastyczny. Tkaniny są dobrze zabezpieczone, należy teraz, co jest sprawą kluczową, ochrona tego wnętrza, by zapewnić stabilne warunki mikroklimatyczne, jest to w trakcie badań - podkreśla Anna Drzewiecka.

- My od dziesiątków lat jesteśmy przekonani, że tu jest mikroklimat, dlatego, że tu znakomicie się zachowują zarówno skóra, pergamin, papier, klisza fotograficzna. A przecież każde z nich potrzebuje innych warunków. Dlatego tu wykonaliśmy jakiś czas temu szafy na te archiwalia, które nie czują się dobrze w innych pomieszczeniach Archiwum. W tym wyjątkowym miejscu, będąc obok siebie, nic złego im się nie dzieje - dodaje ks. prof. Jacek Urban, przekonany, że dziś jest prawdziwie wielki dzień.

Część historii udało się przebadać, przywrócić jej świetność, uratować dla przyszłych pokoleń.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję