Reklama

Aspekty

Barść - miasto, którego nie ma

Niedziela zielonogórsko-gorzowska 7/2013, str. 4-5

[ TEMATY ]

Lubuskie

miasto

Ks. Adrian Put

Zniszczony most Długi łączący Forst z dzielnicą Berge, dziś Zasieki

Być może byłoby jednym z większych miast województwa lubuskiego. Po wojnie ostało się w nim mieszkań dla 15 tys. osób. Jak na owe czasy było nowoczesnym miastem, choć niepozbawionym problemów urbanizacyjnych. Tak naprawdę było powojenną polską częścią niemieckiego miasta Forst (Lausitz), które jeszcze w 1944 r. liczyło sobie 44 tys. mieszkańców. Dziś miasta Barść nie znajdziemy już na mapach. Nie chodzi nawet o zmienioną nazwę. Tego miasta już nie ma.

Droga do... nikąd

Jadąc od strony Lubska i Brodów w kierunku na przejście graniczne w Zasiekach, miniemy niewielką miejscowość Mariankę (ile razy przejeżdżałem przez tę miejscowość z moim pierwszym proboszczem, dziekanem z Lubska ks. kan. Marianem Bumbulem, ten zawsze się śmiał, że to jego „Mariana” miejscowość). Dalej ku granicy jedziemy bardzo dobrej jakości drogą asfaltową, pośród młodego lasu. Po kilku kilometrach miniemy tablicę z napisem „Zasieki” i od razu... Droga zmienia się nie do poznania. Zamiast asfaltowej drogi jedzie się teraz szeroką brukowaną drogą, z idealnie zachowaną kostką granitową. Taki bruk to można oglądać w Warszawie lub w Krakowie na Starówce, ale tu... w lesie? Ciągle jedziemy przecież przez młody las, a szeroka brukowana droga co jakiś czas ma skręt w boczne uliczki w lewo i w prawo, które także prowadzą do... lasu. Po kilkuset metrach dojedziemy do ronda im. kard. Wyszyńskiego i dopiero wówczas zobaczymy nieliczne współczesne budynki i kierunek w prawo na przejście graniczne. Teoretycznie jesteśmy w centrum nowoczesnej dzielnicy. Ale tu ciągle są drzewa.

Zasieki

Zasieki leżą w południowo-zachodniej części województwa lubuskiego. Administracyjnie należą do gminy Brody w powiecie żarskim. Zasieki leżą nad Nysą Łużycką. W tym miejscu rzeka stanowi granicę państwową pomiędzy Rzeczypospolitą a Republiką Federalną. Zasieki przez rzekę sąsiadują bezpośrednio z niemieckim miastem Forst.

Reklama

Historia tego miejsca sięga XIII wieku, kiedy zlokalizowano tu łużycką osadę Berge. Jako znaczny majątek ziemski Zasieki przez wieki należały do różnych rodów szlacheckich. W 1921 r. w rozwijającym się gospodarczo Forst wybudowano most na Nysie, który umożliwił rozwój miasta na prawym brzegu rzeki. Nowa dzielnica miasta przyjęła nazwę od istniejącej tu wsi Berge. Ta dzielnica miała gwieździsty układ ulic, które rozchodziły się od mostu Długiego. W latach 30. podjęto decyzję o ulokowaniu w tej części miasta wielkiej fabryki chemicznej. Jej produkcja była związana z przemysłem wojennym. Prace nad fabryką rozpoczęto w 1938 r., a zakończono w 1941. Podczas wojny wiele osób pracowało tu dla potrzeb wojska niemieckiego. Sama fabryka została tak zbudowana, aby jej istnienie było zakryte przed aliantami.

Podczas działań wojennych dzielnica Berge zamieszkiwana przez 15 tys. mieszkańców została tylko nieznacznie zniszczona, choć leżące na lewym brzegu miasto Forst legło w gruzach. Pierwotnie Forst miało zostać nieodbudowane. Dopiero po powstaniu Niemieckiej Republiki Demokratycznej zapadła decyzja o odbudowie miasta. Dzieje prawobrzeżnej dzielnicy potoczyły się inaczej.

Barść w polskich granicach

Nysa podzieliła dotychczasowe miasto Forst pomiędzy dwa państwa. Niezniszczona dzielnica Berge znalazła się w granicach państwa polskiego. 31 maja 1945 r. Bronisław Podhorski - pierwszy pełnomocnik rządu RP na obwód żarski informował o nadaniu miastu Forst - Berge tymczasowej polskiej nazwy Barść lub Barszcz. - Gmina miejska Forst podzielona rzeką na dwie części została objęta administracją tylko w części leżącej na prawym brzegu Nissy (Nysy). Zgodnie ze stanem w dniu 12 maja pozostawiono w gromadach dotychczasowych sołtysów, mianowanych przez Komendę Wojenną. W gminach miejskich Żóraw (Żary), Forst, Gąsin (Jasień) mianowano burmistrzów - Polaków. Niemiecką nazwę miasta zastąpiono polską, tymczasową nazwą Barść lub Barszcz - raportował Podhorski.

Reklama

Pierwszym burmistrzem miasta Barść został p. Gil, który swój urząd pełnił do połowy 1946 r. Barść znika z wykazu miast w marcu 1946 r. w wyniku działalności Komisji Ustalania Nazw Miejscowości. Nazwa „Zasieki” pojawia się 7 maja 1946 r. zarządzeniem Ministra Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych. Nadal jednak istnieje niezniszczona substancja mieszkaniowa, którą przed wojną zamieszkiwało 15 tys. osób.

Jak zniknęło miasto?

W 1950 r. powstało województwo zielonogórskie, w skład którego weszły także Zasieki. Już po roku - w 1951 r. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze został zobowiązany do realizacji uchwały Prezydium Rządu RP w sprawie akcji rozbiórkowych na pokrycie potrzeb Państwowego Planu Inwestycyjnego. Odbudowujący się ze zniszczeń wojennych kraj potrzebował cegieł i innych materiałów budowlanych. Paradoksem było to, że na odbudowę w tym przypadku nie wystarczyło cegieł ze zniszczonych miast i wsi. Aby odbudować zniszczone miasta, należało rozebrać... niezniszczone miasto. W ten właśnie sposób piękne i nowoczesne miasto stało się wsią o szerokich brukowanych ulicach i kamiennych chodnikach.

W tym miejscu rodzi się słuszne pytanie. Czy w Barści - Zasiekach mieszkali jacyś Polacy? Rozwój miasta po wojnie zatrzymało kilka czynników. Od samego początku nie cieszyło się ono większym zainteresowaniem osiedlających się tu rodaków. Poważnym ograniczeniem był fakt położenia miasta w bezpośredniej strefie przygranicznej. Ważny wpływ na brak zasiedlenia miał także fakt braku stabilizacji społeczno-politycznej w tym rejonie w pierwszych miesiącach po wojnie. Jednak najważniejszą przeszkodą był problem natury technicznej. Miasto posiadało nowoczesną kanalizację, jednak kolektor ściekowy znajdował się po niemieckiej stronie nieodbudowywanego wówczas miasta. Te czynniki zahamowały rozwój miasta. Po wojnie nie zostało więc ono w pełni zasiedlone.

Dziś Zasieki zamieszkuje prawie 400 mieszkańców. Kilka lat temu zlikwidowano tu szkołę podstawową i straż graniczną. Od 1995 r. Zasieki mają opracowany aktualny Plan Zagospodarowania Przestrzennego, a Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Brody zakłada odbudowę miasta Zasieki. Docelowo ma tu mieszkać 5 tys. mieszkańców.

Są na naszym terenie miasta, których nigdy po wojnie nie odbudowano. Tak jest w przypadku starego miasta w Kostrzynie. Ale jest tu także miasto, które wojnę przetrwało, a zniszczono je po wojnie. Kto wie, może i Barść kiedyś odżyje?

2013-02-15 15:06

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Wadowice – „Tu wszystko się zaczęło…”

2020-07-08 08:41

Niedziela rzeszowska 28/2020, str. IV

[ TEMATY ]

miasto

Wadowice

Mirek i Magda Osip-Pokrywka

Wadowice z lotu ptaka

Rok 2020 został ustanowiony Rokiem Świętego Jana Pawła II. Warto przypomnieć, że 18 maja obchodziliśmy stulecie urodzin Karola Wojtyły, Ojca Świętego Jana Pawła II. Z tej okazji cykl wakacyjny na łamach Niedzieli Rzeszowskiej poświęcamy miejscom w Polsce, które papież szczególnie ukochał, często je wspominał i do końca za nimi tęsknił.

Tymi słowami często wspominał rodzinne miasto w czasie pielgrzymek do ojczyzny św. Jan Paweł II. Powiatowe Wadowice nad rzeką Skawą, rozrosły się obecnie do blisko 20-tysięcznej aglomeracji. Jednak w pięknie odrestaurowanym śródmieściu zachował się dawny małomiasteczkowy klimat. Sercem miejscowości jest rynek. Najstarsze jego kamienice pochodzą z pierwszej połowy XIX w. W jednej z nich – pierwszej z prawej od bazyliki – mieszkał Karol Wojtyła, a dziś mieści się w niej Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II. Uruchomione kilka lat temu muzeum to największa atrakcja miasta. Zwiedzanie tej niezwykłej placówki to niczym podążanie za Karolem Wojtyłą przez całe jego życie. Przekraczając próg muzeum najpierw przenosimy się do przedwojennych Wadowic przed kamienicę Chmiela Bałamutha przy ul. Kościelnej 7, gdzie w 1920 r. urodził Karol Wojtyła i gdzie mieszkał do 18 roku życia. Wnętrze mieszkania wiernie odtworzono na postawie wspomnień sąsiadów i kolegów Karola, a cześć wyposażenia jest oryginalna. Następnie podążamy przez sale ekspozycyjne, prezentujące chronologicznie kolejne etapy życia najsłynniejszego wadowiczanina. Jest zatem okres okupacji niemieckiej, gdy Karol Wojtyła pracował jako robotnik w kamieniołomie na Zakrzówku, później okres krakowski z etapami piastowania kolejnych funkcji w hierarchii kościelnej. Aż docieramy przed bazylikę św. Piotra w Watykanie, gdzie otwierają się przed nami Drzwi Święte (wierna replika oryginału). Czasy pontyfikatu na Stolicy Piotrowej przedstawiono m.in. w sali poświęconej papieskim pielgrzymkom. Wystarczy wybrać kraj i datę pielgrzymki, a na multimedialnym ekranie pokażą się zdjęcia z podróży, informacje z kim się spotykał i czego nauczał. Jest również pomieszczenie poświęcone zamachowi na papieża i cudownemu ocaleniu za wstawiennictwem Matki Bożej Fatimskiej. Jest tu m.in. pistolet, z którego oddano strzały do Jana Pawła II, będący depozytem z Muzeum Kryminalistyki w Rzymie. Jednym z ostatnich eksponatów na marszrucie zwiedzania muzeum jest zegar z watykańskich apartamentów, zatrzymany w godzinie śmierci Ojca Świętego o 21.37 w dniu 2 kwietnia 2005 r. W wadowickim muzeum można śmiało spędzić kilka godzin, jednak duże zainteresowanie zwiedzających wymusza zrealizowanie całej trasy w niecałą godzinę. Placówka jest czynna codziennie od godz. 9 do 18. Cena biletu 20 zł (ulgowy 15 zł). Bilet rodzinny dla 5 osób kosztuje 60 zł. W każdy wtorek (z wyjątkiem ostatniego w miesiącu) ekspozycję stałą można zwiedzać bezpłatnie. Wymaga to jednak rezerwacji z 2-tygodniowym wyprzedzeniem, telefonicznie lub w elektronicznym systemie rezerwacji na stronie www.domjp2.pl.

CZYTAJ DALEJ

Andrzej Duda: gratuluję Rafałowi Trzaskowskiemu jego wyniku

2020-07-12 21:14

[ TEMATY ]

wybory

wybory 2020

wybory prezydenckie

PAP/Leszek Szymański

Gratuluję Rafałowi Trzaskowskiemu jego wyniku, dziękuję jego wyborcom za to, że wzięli udział w wyborach - powiedział w niedzielę po podaniu sondażowych wyników II tury wyborów Andrzej Duda.

"Gratuluję Rafałowi Trzaskowskiemu jego wyniku, gratulacje z całego serca. Dziękuję również jego wyborcom za to, że wzięli udział, (w wyborach) że oddali głosy" – powiedział na wieczorze wyborczym w Pułtusku Andrzej Duda, który w tegorocznych wyborach ubiega się o reelekcję. (PAP)

autorzy: Katarzyna Lechowicz-Dyl, Rafał Białkowski, Sonie Otfinowska

ktl/ rbk/ sno/ mrr/

CZYTAJ DALEJ

"Totus Tuus - całym sercem z Maryją" to hasło 28. Pieszej Pielgrzymki Diecezji Legnickiej na Jasną Górę

2020-07-13 07:32

[ TEMATY ]

Częstochowa

diecezja legnicka

piesza pielgrzymka

arch. pielgrzymki

Warto wspomnieć, że w historii naszej diecezji jeden raz pielgrzymka nie wyruszyła do Częstochowy. Był to rok 1997, gdy ze względu na zagrożenie sanitarne po lipcowej powodzi, nie było możliwości bezpiecznie przejść przez tereny zalewowe wzdłuż Odry, pomiędzy Oławą a Brzegiem. Wówczas pielgrzymka wyruszyła w krótszą drogę – do Sanktuarium Krzeszowskiej Madonny.

W tym roku wyruszymy z Katedry Legnickiej na Jasną Górę, jednak przebieg pielgrzymki będzie nieco inny. Będzie to tzw. „pielgrzymka sztafetowa”. Codzienny dystans będą pokonywać pielgrzymi z innej grupy (max. 50 osób; zapisy u księży przewodników).

I tak 29 VII: grupa 4 – legnicka; 30 VII: grupa 2 – jeleniogórsko-kamiennogórska; 31 VII: grupa 3 – bolesławiecka; 1 VIII: grupa 5 – zgorzelecka; 2 VIII: grupa 10 – franciszkańska; 3 VIII: grupa 8 – jaworsko-prochowicka; 4 VIII: grupa 6 – salezjańska; 5 VIII: grupa 1 – lubińsko-polkowicka; 6 VIII: grupa 0 – służb PPL; 7 VIII: dzień wejścia na Jasną Górę – przedstawiciele każdej grupy ze swoim przewodnikiem (po 15 osób).

Na tej drodze będą prowadzić nas słowa biskupiego i papieskiego zawołania Karola Wojtyły – Jana Pawła II: „Totus Tuus – całym sercem z Maryją”. Świętując stulecie urodzin wielkiego Polaka, na dziesięć dni bierzemy do rozważania „dziesięć słów”, tj. dekalog, który pozostawił nam św. Jan Paweł II, a są to wskazania z Jego homilii i katechez wygłoszonych w Polsce w roku 1991.

W tym roku szczególne znaczenie będzie miała Grupa Duchowego Uczestnictwa i będzie ona liczna. Mając tego świadomość dla tych, którzy bardzo chcieliby wybrać się na pielgrzymi szlak, przygotowaliśmy propozycję codziennego pielgrzymowania do „Pielgrzymkowych kościołów stacyjnych”. Zapraszamy do spotkań w tych miejscach, a także do organizowania spotkań Grupy Duchowego Uczestnictwa w swoich parafiach we współpracy z Waszymi duszpasterzami.

Materiały dla Grupy Duchowego Uczestnictwa (książeczka i znaczek) będą niebawem dostarczane do parafii przez Kolporterów. (Koszt pakietu to 15 zł. z czego 1 zł pozostaje na parafii) Będziemy bardzo wdzięczni Księżom Proboszczom za rozprowadzenie tych materiałów oraz za wsparcie naszej pielgrzymi, gdyż musimy ponieść niezbędne koszty organizacyjne (jak np. toalety przenośne „Toi Toi” czy środki opatrunkowe i dezynfekujące) a ze względu na małą grupę pielgrzymów również i ta kwestia nie będzie prosta. Podajemy numer konta Pieszej Pielgrzymki Legnickiej: Bank Pekao Nr: 97 1240 1473 1111 0010 6973 6017 może znajdą się życzliwi Parafianie, którzy wesprą nas w tej kwestii.

Zapraszamy też na ostatni dzień pielgrzymki, gdy będziemy wchodzić na Jasną Górę. Uwzględniając obowiązujące dzisiaj i wówczas wskazania sanitarne, z Blachowni wyruszy kolumna max. 150 osób, a na Jasną Górę w pielgrzymce autokarowej, samochodowej może przybyć duża grupa pielgrzymów z naszej diecezji. Zapraszamy!

Jak co roku swoją szczególną rolę dla członków Grupy Duchowego Uczestnictwa spełniać będzie Studio Pielgrzymkowe w Radiu Plus Legnica (od 29 lipca do 7 sierpnia, audycja na żywo o godz. 20:00). Dzięki relacjom z trasy i kościołów stacyjnych oraz galerii zdjęć na portalu radiowym (www.legnica.fm), jak również na naszej stronie internetowej (www.pielgrzymkalegnicka.pl), każdy może na bieżąco śledzić pielgrzymkowe wydarzenia. Nie zabraknie relacji na żywo Mszy św. i fragmentów ze szlaku. Za przekaz informacji na temat naszej pielgrzymki dziękujemy także redakcjom tygodników: „Niedziela” i „Gość Niedzielny”.

Spotkania w pielgrzymkowych kościołach stacyjnych:

29.07 środa: Polkowice

kościół pw. św. Michała Archanioła (pl. Kościelny 2); o godz. 18:30 konferencja; o godz. 19:00 Eucharystia i różaniec.

30.07 czwartek: Legnica

kościół pw. Matki Bożej Królowej Polski (Plac Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1); o godz. 17:30 różaniec; o godz. 18:00 Eucharystia.

31.07 piątek: Jelenia Góra

kościół pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty (Plac św. Jana Apostoła 1); godz. 7:30 – różaniec; godz. 9:30- droga krzyżowa. 15:00 – koronka do miłosierdzia Bożego; godz. 17:00 – adoracja Najświętszego Sakramentu; godz.17:30 – nabożeństwo do Krwi Chrystusa; godz. 18:00 – Eucharystia; godz. 19:00 – konferencja i Apel Jasnogórski.

01.08 sobota: Bolesławiec

kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (Osiedle Kwiatowe; ul. Jarzębinowa 49) od godz. 9:00 adoracja Najświętszego Sakramentu z okazją do spowiedzi; o godz. 18:30 nabożeństwo Maryjne; godz. 19:00 Eucharystia.

02.08 niedziela: Zgorzelec

kościół pw. św. Jana Chrzciciela (ul. Grunwaldzka 2); o godz. 17.30 różaniec; o godz. 18.00 Eucharystia.

03.08 poniedziałek: Legnica

kościół pw. św. Jana Chrzciciela (ul. Ojców Zbigniewa i Michała 1); o godz. 18.30 Eucharystia; po liturgii wystawienie Najświętszego Sakramentu i modlitwa różańcowa; potem adoracji ok. godz. 20.45 rachunek sumienia i modlitwa na zakończenie dnia; o godz. 21.00 Apel Jasnogórski.

04.08 wtorek: Jawor

kościół pw. Miłosierdzia Bożego (ul. Starojaworska 10 b); o godz. 17.30 różaniec; o godz. 18.00 Eucharystia.

05.08 środa: Lubin

kościół pw. NSPJ (ul. Chrobrego 9; mały kościół); godz. 17.30 – Godzinki; godz. 18.00 – Eucharystia; godz. 18.45 – Różaniec; ok. godz. 19.30 – zakończenie.

06.08 czwartek: Biała

kościół pw. Przemieniania Pańskiego (Biała nr 66 B); godz. 17.30 przygotowanie i wprowadzenie do Eucharystii; godz. 18.00 Eucharystia odpustowa i słodki poczęstunek godz. 20.00-24.00 indywidualna adoracja Najświętszego Sakramentu.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję